Her yıl, uygun olmayan iskele kurulumu ve yüksekte çalışma prosedürlerinin bir sonucu olarak meydana gelen ve birçoğu ölümle sonuçlanan ciddi iş kazaları yaşanmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında ele alınması gereken iş kazalarının nedenleri araştırıldığında, hem iskele kurulumunda ihmal yaşanması hem de iskelede yüksekte çalışma kaidelerine riayet edilmemesi gibi etkenler göze çarpmaktadır. Çöken ve yıkılan bir iskelenin, çalışanların sağlığı için travmalar oluşturabileceği ve can kayıplarının yaşanabileceği göz önüne alınarak, iş güvenliği tedbirlerinin bu kapsamda değerlendirilmesi daha doğru olacaktır.

Yüksekte çalışma eğitimleri kapsamında da anlatılan iskele ile çalışmalarda, dengenin sağlanması, iskeleye iniş çıkışların kolay olması, çalışanların yeterince dinlenmesi ve dikkat kaybı yaşamaması, diğer yüksekte çalışma kuralların riayet edilmesi önemlidir. 17-19 metrelik iskelelerin aniden yıkılması ile çalışanların düşmesi ve ilk kaza anında şok yaşamaları, yıkılan iskele profillerinin işçilerin üzerine devrilmesi ve o ağırlığın altında mahsur kalmaları, yaşanması istenmeyen iş kazaları arasındadır. Bu yüzden iskele kurulumundan üzerinde çalışmaya kadar gerek eğitimler gerekse önlemler bazında ciddi şekilde yoğunlaşılması gerekir.

İskele Kurulumundan Önce Hangi Kriterler Gözden Geçirilmeli?

Çalışanların iskele kurulumundan önce bazı kriterleri gözden geçirmesi gerekir. Öncelikle iskele kurulumu için yetkili olan personelin kurulumu bizzat yapması ve yönetmesi, profillerin binaya sağlam şekilde monte edilmesi ve hava şartları dikkat edilerek çalışılması önem arz eder. Yukarıdan sarkan, bina cephesine monte edilmeyen motorlu iskeleler de dahil olmak üzere her türlü yükseklikte yapılacak çalışmalardan önce bir dizi kontrol yapılmasına dikkat edilmelidir.

İskeleler kurulurken aşağıdaki kriterlerin sağlandığından ve kontrol edildiğinden emin olmak gerekir:

• İskelenin yapısı, merdivenler, korkuluklar
• İskeleye güvenli iniş çıkış
• İskele platformunun dayanıklı olması, yeterli kenar korumaya sahip olması
• Gerekli dikey ve yatay konuma göre konumlandırılması
• Binayla yeterli şekilde bağ kurulması
• İskelede özellikle yürüyüş yolunda alet veya malzeme bırakılmaması

Güvenlik prosedürlerini takip eden işçiler daha sağlıklı ve güven içinde çalışmalarını sürdürebilirler. Tüm uluslar arası çalışma mevzuatlarında yüksekte nasıl çalışılacağı ile ilgili kurallar bulunmaktadır. Bu şekilde çalışma yapacak olanların yüksekte çalışma eğitimi almaları önemle vurgulanmaktadır. Çünkü yüksekte çalışma belirli bir disiplin isteyen, teknik bir konudur. Gerekli şartlara uyulmadığı zamanlarda ciddi olumsuz sonuçlar doğabilir.

İskele Üzerinde Çalışırken Çalışanların Uyması Gereken Kurallar

İskele üzerinde çalışırken çalışanların uyması gereken kurallar vardır. Ülkemizde bu konuda Çalışma Bakanlığının Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberine göre hareket edilmesi gerekmektedir. Esas olarak İSG alanını daha çok ilgilendiren bu konu ile uzmanlar ilgilenmektedir. İSG profesyonellerinin çeşitli inşaat işleri ile ilgili alınması gereken önlemler hakkında işverenleri bilgilendirmesi ve çalışanların eğitilmesi gerekir.

Bu kapsamda geçici kenar koruma sistemleri, kapak sistemleri, hareketi kısıtlayıcı sistemleri başta olmak üzere iskelelerde ne tür önlemlerin alınması gerektiği teknik olarak belirtilmektedir. Düşmeyi durdurucu sistemler arasında olan güvenlik ağları, hava yastıkları, yakalama platformları ve kişisel düşmeyi durdurucu sistemler kullanılmalıdır.

Çalışanların iskele üzerine çıkmadan önce kişisel koruyucu donanımları takmaları gerekiyor. Bu konuda gerçek sorumlulukları bununla başlamaktadır. Güvenli iskele kurmak için eğitimli ve donanımlı personel gerekir. Bunu sağlamak da işverenin görevidir.

İşveren ve İSG uzmanları birlikte kurulan iskeleler ile ilgili eğitimleri düzenlemeli, zaman zaman iskeleleri kontrol etmelidir. Bu kontrollerde tüm personelin yeterli eğitimi almalarına, saha yönlendirmelerinin mevcut olduğuna ve denetimlerin yapıldığına dikkat etmek gerekiyor. iskelede kullanılacak malzemelerin bakımının yapılıp yapılmadığını kontrol de önemlidir.

Okullarımız, çocuklarımızı gözü kapalı bir şekilde emanet ettiğimiz kurumlar, sandığımız kadar iş sağlığı ve güvenliği açısından yeterli mi? Her sektörde olduğu gibi eğitim sektöründe de uygulanması zorunlu olan iş sağlığı ve güvenliği kuralları vardır.

Bakanlık tarafından yayınlanan yönetmelikte İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda yapılan son düzenlemeye göre 50 kişiden fazla çalışanı bulunan her okulda iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere bir kurul oluşturulmak zorundadır.  Bu kurul olası riskleri belirler, riskleri ortadan kaldırmak için kararlar alır. Bu kurulun aldığı kararlara işveren yani okul müdürü uymak zorundadır. Peki, okullarımızda bizi bekleyen riskler nelerdir?

İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Okullarda Bulunan Riskler

Okullarımız diğer çalışma alanlarına göre daha fazla insan nüfusuna sahip olduğundan hem okul içinde hem okul dışında daha fazla risk faktörü ihtiva eder. Okul binasının bulunduğu semt, öğrencilerin okuldan çıktığıkapınınaraç trafiğine yakınlığı, binanın yaşı, depreme dayanıklılığı, acil durumlarda toplanma yerinin ve yangın merdiveninin bulunup bulunmaması, okul servislerin okul bahçesine giriş çıkışları, öğrencilerin içinde bulunduğu yaş bunların hepsi birer risk grubuna oluşturur.

Okulların iş sağlığı ve güvenliği açısından bu başlıklar altında ayrı ayrıincelenmesi, olası risklerin okul risk grubu tarafından belirlenmesi, değerlendirilmesi ve riske neden olan eksiklerin giderilmesi için neler yapılması gerektiği belirlenmelidir. Risk kurulu tarafından alınan kararlar, uygulanması zorunlu olan kurallardır.

Okul Düzeyinde İş Sağlık ve Güvenlik Kurulunda Kimler Görev Alır?( OSGK )

Okullarda iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin yürütülmesinden işveren yani; okul müdürü sorumludur. Öncelikle okul müdürü, okul bünyesinde iş sağlığı ve güvenliği kurulunu oluşturmalıdır.

1. İşveren veya işveren vekili ( okullarda işveren okul müdürleridir)
2. İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimleri (varsa)
3. İşyerindekiçalışanlarını temsil eden bir kişi; kadrolu öğretmen ya da personel
4. İşyerinde destek eleman ( varsa teknik eleman)
5. İşyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen ve işyerinde yürütülen çalışmalar, mevcut veya muhtemel tehlike kaynakları ile riskler konusunda bilgi sahibi çalışan ( kadrolu öğretmen veya personel)

İşveren ihtiyaç durumunda bu ekibe destek olması için işyeri dışındaki kurum ve kuruluşlardan hizmet alabilir.İş sağlığı ve güvenliğikurulunun çalışmaları işveren veya işveren tarafından kurul içinden görevlendirilen bir kişi tarafından da sağlanabilir.

Okul İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun Görevleri Nelerdir?

Okul iş sağlığı ve güvenliği kurulunun görevlerini maddeler halinde inceleyelim;

• İşyerinin niteliğine uygun bir iş sağlığı ve güvenliği iç yönerge taslağı hazırlar.
• İşverenin veya vekilinin onayına sunar.
• Yönergenin uygulanmasını izler ve izleme sonuçlarını rapor haline getirir ve alınması gereken tedbirleri belirleyerek kurul gündemine alır.
• İş sağlığı ve güvenliği konularında iş yeri çalışanlarına yol gösterir.
• İşyerinde iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tehlikeleri ve önlemleri değerlendirir, tedbirleri belirler ve işverene bildirimde bulunur.
• İşyerinde yapılacak bakım ve onarım çalışmalarında gerekli güvenlik önlemlerini planlar ve bu tedbirlerin uygulanmasını kontrol eder.
• İşyerinde yangın, doğal afet, sabotaj ve benzeri tehlikeler için alınacak tedbirlerin yeterliliğini ve ekiplerin çalışmasını izler.
• İşyerinin iş sağlığı ve güvenliği durumuyla ilgili yıllık bir rapor hazırlar ve bu raporda yıl içinde yapılan çalışmaları değerlendirir.
• Elde edilen tecrübeye göre gelecek yılın çalışma planını belirler ve işverene teklifte bulunur.

Okullarda iş sağlığı ve güvenliği yönergesinin doğru uygulanması, öğrencilerin ve okul çalışanlarının güvenlinin sağlanması açısından hayati önem taşır.

Korona salgını döneminde bireysel olarak alınacak önlemlerin yanı sıra iş yerlerinde alınacak önlemler de önemlidir. Kişisel hijyen kurallarına dikkat edilmesi ve sosyal mesafenin korunması işyerinde alınması gereken ilk önlemler arasındadır. Kalabalık grupların birlikte çalıştığı işyerlerinde sağlık risklerinin yaşanabileceği düşünülmelidir. Bazı işyerlerinde sosyal mesafe kuralına uyulması da bir hayli zor olacaktır. Sadece çalışma alanlarında değil servislerde, yemekhanelerde, sosyal tesislerde ve varsa yatakhanelerde de sosyal mesafenin korunması ile ilgili önlemlerin alınması gerekiyor.

Bir çalışan iş vaktinden sonra ulaşım araçlarını kullanarak evine gidecek, sonra yeniden işyerine geri dönecektir. Bu yüzden çalışanların hem evlerinde hem de iş yerlerinde Koronavirüs ile ilgili önlemlere uyması önem arz eder. Kapalı mekanda çalışmak zorunda kalan işçilerin üretim alanlarında veya atölyelerde havalandırmalarının iyi yapılması çok önemlidir. Öncelikle tüm çalışanların virüs ile alakalı bilgi sahibi olması, nasıl bulaştığı ile ilgili farkındalık kazanması gerekir. Bu konuda tabii ki sosyal mesafeyi de sağlayarak eğitimler yapılabilir. Çeşitli afiş ve broşürler işyerinin muhtelif yerlerine asılmalıdır. Dezenfektasyon sağlayan sıvılar konarak çalışanların bunu kullanması sağlanmalıdır.

Salgın döneminde faaliyette olan işletmelerin iş güvenliği uzmanlarının yakın takipte olması, işveren ile istişare ederek salgın güvenliği ile ilgili aksayan yönleri tespit etmesi ve gereken önlemlerin alınmasına yardımcı olması gerekir.

Pandemi Döneminde İşyerlerinde Alınması Gereken Önlemler

Pandemi döneminde işyerlerinde kontrolü sağlamak için bir kontrol hiyerarşisi oluşturmak önemlidir. Belirti gösteren çalışanların iş yerinden kontrollü bir şekilde uzaklaşmasını sağlamak gerekir. Şş güvenliği uzmanları tarafından işverenlere bu konuda rehberlik edilmelidir. İşyerlerinde verimli ve temiz hava sağlamak amacıyla filtrelerin kullanılmasına dikkat edilmelidir. Öncekinden daha iyi havalandırma yapılması gerekir.

İşyerinin müşteri karşılayan bir birimi varsa personel ile müşteriler arasında engelleyici bir pencere kullanılması salgının yayılma hızını kontrol etmek adına faydalı olacaktır. Yüz yüze yapılması gereken toplantıların uzaktan bağlantı yoluyla yapılması ve personelin bir arada durmasının önlenmesi fayda sağlayacaktır. Çalışanların çalışma koşulları da ilgili endişelerini dile getirecekleri bir iletişim panosu da kullanılabilir. Salgın ile ilgili motivasyon eksikliği yaşanması, iş yerinde iş kazası yaşanma ihtimalini artırabilir. Kişilerin ellerini düzenli yıkamaları ve dezenfektasyon kullanmalarının sağlanması işverenin sorumluluğu altındadır. Gerektiğinde solunum cihazları kullanılma yolu bile tercih edilmelidir.

Salgında İşyerlerinde Kronik Rahatsızlığı Olanlar için Ne Yapılmalı?

Covid-19’un kronik hastalığı olanlara zorluk yaşattığı, hatta hayatlarını tehlikeye attığı bilinmektedir. Bu yüzden işyerimizde yaşı ilerlemiş veya kronik rahatsızlığı bulunan çalışanlarımız varsa bu konuda çok dikkat etmek gerekir. Kronik rahatsızlığı olanlar için özel önlem alınması gerektiği bütün sağlıkçılar tarafından belirtilmiştir. Kronik rahatsızlığı bulunan hastaların sağlık verileri, günlük ateş ölçümleri, rahatsızlıkları ile ilgili durumların takip edilmesi ve bunlarla ilgili portföy tutulması takiplerinin sağlamak için kolaylaştırıcı bir yöntem olacaktır.

Riskli durumlara yaklaşıldığında kronik rahatsızlığı olanların işyerinden uzaklaştırılması, hem onların virüse yakalanmasını önleyecek hem de virüsün yayılma hızını azaltacaktır. Bu konuda rahatsızlığı olup da kamuda çalışanların idari izinli sayılması ile ilgili bir genelde vardır ancak özel sektörle ilgili bir önlem alınmamıştır. Oysa kronik rahatsızlık özel sektörde olanları da olumsuz etkilemektedir. Bu durumda olanların sağlık merkezlerinde başvurup rapor alarak durumlarını belgelendirmeleri iyi olacaktır.

Korona virüsün etkilediği kronik rahatsızlıklar arasında:

• Astım
• KOAH
• Koroner Arter Hastalığı
• Kalp Yetmezliği
• Hipertansiyon
• Diyabet
• Serebrovasküler Hastalıklar
• Kanser Hastaları
• Kan Hastalıkları
• Böbrek Yetmezliği
• Karaciğer Hastaları
• İmmün Sistem Yetmezlikleri
• Kortikosteroid bulunmaktadır.

Günümüzde modern olarak nitelendirilen yaşantımızda işyerlerinde her gün yoğun şekilde toksinlere maruz kalıyoruz. Yiyeceklerimizde, suyumuzda, havamızda, işyerimizde ve çevremizde her zaman çeşitli zararlı maddeler pusuda beklemektedir. İş güvenliği ve işçi sağlığı açısından işletmelerde bunlara yönelik önlemler alınması gerekir.

Çok sayıda bilimsel araştırma ve deneysel çalışma, işyerlerinde ve evlerde maruz kalınan ancak uzun vadede olumsuz etkilerinin görüldüğü toksinleri araştırmaktadır. Modern bir iş güvenliği tedbir politikası elbette geleneksel yöntemleri içermelidir ancak globalleşen dünyada daha teknolojik önlemler ile de entegre olmalıdır. Bu da doğal olarak OSGB’lerin İSG uzmanlarının bu sürece adapte olmasıyla mümkündür.

10 yıl önceki İSG tedbirlerinin değişen üretim safhaları ve dünyamızda etkili olamayacağı görülmektedir. Kanunların öngördüğü standart önlemlerin yanı sıra, yeni makinelere karşı ergonomik çalışma planları yapılmalı, çalışanların güvenliğini ve sağlığını koruyacak önlemler alınmalıdır. Bunun için de işveren, OSGB; İSG uzmanı, işyeri hekimi ve çalışanlar ortak bir payda altında çalışarak, işyerinde İSG kültürü oluşmasına katkıda bulunmalıdır. Güvenlik tedbirlerinin etkili olarak uygulanması için işyerindeki anlayışın sağlam bir zemine dayandırılması kaçınılmaz bir gerçekliktir.

İşyerinde Yaygın Toksinler

İşyerinde en yaygın toksinleri bilmek, kendinizi korumanız için öncelikli koşuldur. Size avantaj sağlar. Önlem alınmasını da kolaylaştırır. Klinik araştırmalara göre maruz kaldığınız bu toksinler vücudunuzda, organlarınızda, sıvılarda, dokularda ve dolaşım sisteminde depolandığını göstermektedir. Toksik vücut yükü hesaplandığında birçok çalışanın belirlenen sınırların üzerinde olacağı muhakkaktır. Bu konuda önlem alınmadı yasal düzenlemelerle mümkün olduğu kadar, iş güvenliği kapsamında alınacak tedbirler ile de korunmak mümkündür. Bu toksinlerin kronik hastalıklar, gelişim bozuklukları ve davranışsal sorunlara yol açtığı kanıtlanmıştır.

İşyerlerimizde ve çevremizde en yaygın olarak karşılaştığımız toksinler ve kirleticiler, asbest, kurşun, partiküller, formaldehit, polibromlu difenil eterler ve dioksinlerdir. İşinize ve yaşam şeklinize bağlı olarak bu toksinlerden tamamen kaçınmak mümkün değildir ancak etkisini minimize etmek elinizdedir. Yalıtımlarda, yangın geciktirici sistemlerde ve borularda yaygın olarak kullanılan asbest maddesi maruz kalındığında kalıcı solunum rahatsızlıklarına neden olmaktadır. Liflerin solunması akciğerlerinizi tahrip eder. Bu yüzden maskesiz çalışmamanız gerekir.

Kurşun, içme suyunda ve yiyeceklerde bulunan ve işyerinde tehlikeli olabilen yaygın bir ağır metaldir. Kurşun tozu ve dumanı, bozulan kurşun bazlı boyaların bulunduğu depolar veya sahalar, maruziyet bakımından çok riskli bölgelerdir. Kurşun beyin üzerinde problemler başta olmak üzere işitme sorunları, kas ve eklem ağrıları ve yorgunluğa neden olur.

İşyerinin Toksinler ile İlgili Alabileceği Önlemler

Karşılaşılabilecek toksinler ile ilgili özellikle partiküller noktasında işyerinin iyi havalandırılması önem arz eder. Asbest üzerinde çalışan bir işletmenin koruyucu kişisel donanımlar konusunda son derece titiz olması lazımdır. Boya ve incelticilerde yer alan formaldehitler için de koruyucu endüstriyel maskeler, çalışanlara işyeri tarafından dağıtılmalıdır. Polibromlu difenil eterler de solunum yolu ile problem yaratabilecek unsurlar arasındadır. Endüstriyel yakma, odun yangınları, bahçe atıkları, egzoz gazının ürettiği kimyasallar olan dioksinler de maruz kalındığında ciddi sağlık problemine yol açacağı için işverenin, bu maddeden korunmak için iş güvenliği uzmanı ile birlikte bir korunma planı yapması şarttır.

Mecburen maruz kalınan maddeler için ise işyeri hekiminin desteği ile belirli korunma gıdaları alınması, ilaçlar kullanılması ve karışımlardan faydalanılması önerilir. Gelişen tıp sayesinde işyeri toksinleri ile ilgili önlem almak kolaylaşmaktadır. Ancak buna yatkın bir İSG politikası oluşturulmaldır.