Bazı çok tehlikeli ve tehlikeli iş sınıflarında işlerin daha güvenilir biçimde ilerlemesi açısından çalışanlar dahil koruyucu gözlüklerini takmaları gerekir. İnsan sağlığının bu gibi tehlikeli sınıflarda daha fazla korunarak hem güvenliğin sağlanması hem de insan canının korunması amaçlanmıştır. Buna göre iş güvenliği gözlüğü özelliklerinin şunları kapsaması gerekmektedir:

• Darbelere karşı koruma,
• Likit sıçramalara, toz, gaz, erimiş metal ya da yüksek sıcaklığa karşı koruma,
• UV ışınları, radyasyon ve elektrik arklarına karşı koruma,
• Laser ışınlarına karşı koruma
• Ekranlı araçlara karşı koruma

Bu gibi özelliklere sahip olan iş güvenliği gözlüklerinin kişileri çeşitli risklere göre daha fazla korudukları da bilinmektedir. Bu gibi gözlüklerin çalışanlar ve iş güvenliği uzmanları tarafından tercih edilerek fazlasıyla güvenli bir ortamın oluşturulması sağlanmalıdır. Aksi taktirde birçok riskler ve tehlikeler meydana gelerek her türlü olumsuzluk durumu da olabilir.

İş Gözlüğü

İş gözlüğü daha çok sanayi alanlarında, inşaat alanlarında, maden alanlarında ya da fabrika gibi iş alanlarında kullanılması gereken en önemli işçi malzemelerinden biridir. İş gözlüğü çeşitli felaketlere karşı kişileri koruyan en önemli maddelerden biridir.

Özellikle de likit sıçramalar, tozların sıçraması, erimiş metallerin saçılması gibi çeşitli durumlara karşı kişilerin gözlüklerle kendilerini koruması gerekmektedir. Nitekim diğer türlü çalışanlar ve iş güvenliği uzmanları ciddi anlamda sağlıklarına karşı olumsuzluklar da alabilir. Buna göre iş güvenliği uzmanlarının mutlaka önlemler almasında ve çalışanlara da bu alışkanlığı kazandırmasında gerek vardır.

Koruyucu Gözlük

Koruyucu gözlük, iş gözlüğü gibi maddelerin çalışanlar ve iş güvenliği uzmanları tarafından bu gibi riskli işlerde fazlasıyla kullanılması, ele alınması kişi sağlıklarının garanti alınmasını da sağlar. Bu anlamda koruyucu gözlükler son derece önemli olup işyeri yetkililerin de bu gibi denetimleri gerçekleştirerek son derece güvenlikleri sağlaması ve çalışan sağlıklarını da kontrol altına almaları da önemli bir yaklaşım olacaktı. Koruyucu gözlükler ile birlikte birçok malzemenin daha kişiler tarafından kullanılması yine iş sağlığı ve güvenliği noktasında profesyonel çözümlerin gerçekleşeceğinin de göstergesidir.

Ülkemizde her yıl binlerce kişi risk faktörleri kapsamında iş kazası geçirmekte ve çeşitli yaralanmalarla karşı karşıya gelmektedir. Buna göre tehlike özelliği taşıyan birçok işyeri kapsamınca çalışanların güvenlik kontrollerinin tamamıyla sağlanması da gerekiyor. Özellikle de iş güvenliği levhaları bu noktada önemli bir konudur. Peki iş güvenliği levhaları görünürlüğü nasıl yükseltilir? Hangi yöntemlerin kullanılmasıyla birlikte iş levhalarının daha net biçimde görünür olması sağlanır?

İş güvenliği uyarı levhaları, risk kontrol adımları kapsamında ilk sırada yer alan önlemlerden biridir. Buna karşın dikkat edilmesi gereken birçok noktada iş güvenliği levhaları önemli koruma sağlayabilir. Diğer birçok iş güvenliği önlemleri de ele alındığında iş güvenliği levhaları herkes tarafından görülebilecek alanlarda konumlandırılmalıdır.

İş Güvenliği Uyarı Levhaları

İş güvenliği uyarı levhaları göz önünde bulundurulacak konumlarda yer alması gereken levhalardır. Buna göre iş güvenliği işaretlerinin yerleştirmesi yapılmadan önce üç temel faktör ele alınmalıdır. Bunlar yerleşim, kontrast ve tasarımdır.

Yerleşim; iş güvenliği işaretlerinin bulunduğu yer açısından oldukça önemli bir faktördür. Bu noktada yapılan en büyük yanlışlardan biriyse İSG levhalarını ön inceleme yapmadan en boş alana asma durumudur. İş güvenliği levhalarının yerleşiminde ana etmen, uyarı levhalarının ön tarafının kapalı olmamasıdır. Yani bir karton, kolon ya da koli arkasına gelmeyecek şekilde levhaların yerleşimi gerçekleşmelidir. En etkili yerleşim türleri şunlardır:

• Yerden 2 metre yükseklikte,
• Yerden 1-1,5 metre yükseklikte,
• Yerden en fazla 50 cm yükseklikte

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri

İşyerleri kapsamındaki sağlık ve güvenlik işaretleri insanların görebileceği alanlarda olmalıdır. Özellikle de çalışanların mutlaka uyması gereken kurallar levhaları göz önünde bulundurularak o kurallara uyulması noktasında mutlaka iyi izlenimler de geliştirilmelidir. Nitekim iş sağlığı ve güvenliği uzmanları ve işyeri yetkilileri tarafından da ele alınması gereken bu konunun fazlasıyla üzerine düşülmesi de gerekiyor. Bu anlamda kişilerin gerek bu levhalardaki kurallara uyulması noktasında gerekse de iş güveliğinin sağlanması noktasında oldukça titiz bir çalışma örneği de göstermeleri gerekiyor.

Tehlikeli işyerleri başta olmak üzere birçok işyerinde tehlikelerin önlenmesi ve neticesinde daha fazla güvenlik tedbirlerinin alınması amacıyla uygulanan çeşitli faaliyetler vardır. Çalışma ortamı gözetimi de yine işyerlerinde her türlü düzeltici, önleyici ve koruyucu faaliyetler bütünüdür. Çalışma ortamı kapsamındaki tehlike ve risklerin devamlılığını önlemek ve önüne geçmek için çalışma ortamı gözetiminin mutlaka yapılmasında yarar vardır.

Çalışma ortamı gözetimi yapılırken de şu gibi kriterler dikkate alınmaktadır.

• İşyeri kapsamındaki tehlike ve riskler belirlenir,
• Risk değerlendirme işlemleri yapılır,
• Planlanan öneriler işverenlere sunulur,
• İşyerinde kullanılan maddeler tespit edilir,
• İşyerinde çalışan kişiler dikkate alınır,
• Planların yerine getirilip getirilmediği kontrol edilir

İSG Çalışma Ortamı Gözetimi

İSG çalışma ortamı gözetimi yapılmasının pek çok anlamda yararları vardır. Buna göre tehlikeli, az tehlikeli ya da çok tehlikeli işyerlerinde oluşabilecek her türlü tehlikelere ve kazalara karşı da önlemler alınabilir. Özellikle de çalışan kişilerin daha fazla kontrol altında tutulması ve neticesinde de her türlü kazaya karşı da önlemlerin alınması gerekmektedir. 

Çalışma ortamı gözetiminde iş güvenliği uzmanlarının sorumlulukları genel anlamda şunlardan oluşmaktadır:

• Çalışma ortamı gözetiminin yapılması,
• İşyeri kapsamınca yangın, patlama ve kazaların önlenmesi için mevzuat kapsamındaki çalışmaların takibinin yapılması,
• İşyeri periyodik bakımı, ölçümleri ve kontrollerinin yapılması

İş sağlığı ve güvenliği kapsamınca işyeri hekimlerinin de çeşitli sorumluluklarından bahsetmek mümkündür. Buna göre;

• İşyerindeki sağlık risklerinin tanımlanması,
• Güvenlik ve sağlık önlemleri için önerilerde bulunulması,
• Tehlike kaynaklarının yok edilmesi amacıyla önlemlerin alınması,
• Risk kontrolü için tüm çalışanlara bilgiler verilmesi

Her türlü mesleki hastalıkların ve kazaların önlenmesi amacıyla işyerlerine uygulanması gereken çalışma ortamı gözetimi işyeri hekimi ve iş sağlığı güvenlik uzmanları tarafından da kontrol edilmesi gerekmektedir. Profesyonel biçimde bu gibi işlemlerin yapılmasıyla birlikte oluşabilecek her türlü kazalar en aza indirgenir ve güvenlik önlemleri de maksimum biçimde uygulanmaya başlanır. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarıyla birlikte işyeri yetkililerinin de yine bu noktada sorumlulukları almasıyla birlikte çalışma ortamı gözetimi en iyi biçimde gerçekleştirilebilir.

İşletmelerin iş güvenliği çalışmalarının kalbinde yer alan İSG kurulları periyodik şekilde toplanarak belirli gündem maddelerini görüşmektedir. Aile ve Çalışma Bakanlığının işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulları çalışma rehberi de yapılacak toplantılar için yol gösterici olmaktadır. Kurulun yılbaşında toplandığı zaman ile yıl içindeki toplantılardaki gündem maddeleri arasında farklılıklar olabilir.

Temel görevlerini yılın ilk toplantısında yerine getirecek şekilde bir gündemle toplanması gerekir. Ana hatlarıyla oturtulan sistem sonrasında yıl içinde ekstrem durumlarda da strateji değişiklikleri yapılabilmektedir. İlgili çalışma rehberinde de yer aldığı üzere İSG kurul toplantısı gündem maddeleri arasında yer alabilecek çalışmalar işyerinin kendine özgü İSG tedbirlerini planlamak, çalışanların İSG ile ilgili rehberliğini yürütmek, işyerinde İSG önlemlerine rağmen vuku bulan talihsiz olayları analiz etmek ve alınan kararları işyeri sahibine bildirmek gibi şeyler yer almaktadır.

İSG kurul toplantısının ne zaman yapılacağı ile ilgili planlama da sene başında belirlenmeli ve adımlar ona göre atılmalıdır. Çalışma planını yürütmek işyerinin güvenlik tedbirlerinin daha etkin şekilde alınmasını sağlayacaktır. İSG uzmanı koordinesinde yürütülecek olan çalışmalar, kurul toplantısında da belirlenerek resmi bir hüviyet kazandırılmaktadır.

İSG Kurul Toplantısı Gündem Maddeleri Örneği

Tüm işyerlerinin ve işyeri sahiplerinin İSG kurul toplantısı gündem maddeleri oluşturma konusunda örnek arayışında olması gerekir. Deneyimli bir iş güvenliği uzmanı daha önceden gündem maddelerini oluşturarak kurulun etkin şekilde çalışmasına katkı sağlar. Ancak hem işyeri sahiplerine hem de kurul üyeleri yol göstermesi açısından sizlerle bir İSG kurul toplantısı gündem maddeleri örneği  paylaşalım:

• İşyeri İSG iç yönerge taslağının hazırlanması
• Çalışanlara İSG kültürünün benimsetilmesi
• Gerçekleşen iş kazasının analizinin yapılması
• Yaşanan meslek hastalığının değerlendirilmesi
• Ramak kala olayının incelenmesi
• Genel İSG tedbirlerinin belirlenmesi
• İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin planlanması
• Yapılacak bakım ve onarımda alınacak İSG tedbirlerinin belirlenmesi
• Acil durumlar için alınan önlemlerin yerinde incelenmesi
• İSG yıllık raporunun hazırlanması
• Çalışmaktan kaçınma talebinin değerlendirilmesi

Yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi kurul işyerinin genel İSG çalışmalarının koordine haline yürütülmesi adına karar alabilen bir mercidir. Bu kararların işyeri sahibine yazılı olarak bildirilmesi veya direkt olarak toplantıda alınan kararın altına işyeri sahibinin imza atması, artık yükümlülüğün onda olduğunu gösterir. Bu yüzden kurul üyelerinin yapılacak çalışmaları kararlaştırması misyonu varsa işyeri sahibinin de hem kurulun hem de İSG uzmanının bildirdiği önlemleri alma sorumluluğu vardır. Bildirim yapıldığı sürece kanun önünde işyeri sahibi sorumlu olmaktadır.

İSG Kurul Toplantısında Öncelikli Olarak Hangi Gündem Maddeleri Görüşülmeli?

İSG kurulu ilk toplantısında yapılacak çalışmaların ana hattını çizer. Ancak olmamasını dilediğimiz halde yaşanacak iş kazalarında da olağanüstü şekilde toplanmasına ihtiyaç duyulur. İş kazasının neden olduğu, ihmallerin tespiti ve tekrar yaşanmaması için alınacak tedbirleri görüşmek üzere toplanmalıdır.

Ayrıca çalışanların herhangi biri meslek hastalığı yaşaması durumunda da işyeri İSG Kurulu toplanmalıdır. Meslek hastalığına neden olan çalışan davranışı veya İSG tedbirlerindeki bir eksiklik gibi durumların değerlendirilmesi gerekir. Meslek hastalığının tekrar yaşanmaması ve çalışanların sağlığının korunması için alınacak acil önlemlerin de görüşülmesi gerekir.

İSG Kurulunda öncelikli olarak görüşülmesi gereken bir diğer konu da çalışmaktan kaçınma hakkı talebini ileten çalışanların olduğu durumdur. Yeterli seviyede önlem alınmadığını düşünen işçilerin belirli bir ortamda çalışmaktan kaçınması durumunda İSG Kurulu acil olarak toplanmalı ve talebi değerlendirmelidir. Değerlendirme sonrasında ise kaçınma talebine neden olan şartların iyileştirilmesi için çalışmalarını sürdürmelidir.