Tehlikeli işyerleri başta olmak üzere birçok işyerinde tehlikelerin önlenmesi ve neticesinde daha fazla güvenlik tedbirlerinin alınması amacıyla uygulanan çeşitli faaliyetler vardır. Çalışma ortamı gözetimi de yine işyerlerinde her türlü düzeltici, önleyici ve koruyucu faaliyetler bütünüdür. Çalışma ortamı kapsamındaki tehlike ve risklerin devamlılığını önlemek ve önüne geçmek için çalışma ortamı gözetiminin mutlaka yapılmasında yarar vardır.

Çalışma ortamı gözetimi yapılırken de şu gibi kriterler dikkate alınmaktadır.

• İşyeri kapsamındaki tehlike ve riskler belirlenir,
• Risk değerlendirme işlemleri yapılır,
• Planlanan öneriler işverenlere sunulur,
• İşyerinde kullanılan maddeler tespit edilir,
• İşyerinde çalışan kişiler dikkate alınır,
• Planların yerine getirilip getirilmediği kontrol edilir

İSG Çalışma Ortamı Gözetimi

İSG çalışma ortamı gözetimi yapılmasının pek çok anlamda yararları vardır. Buna göre tehlikeli, az tehlikeli ya da çok tehlikeli işyerlerinde oluşabilecek her türlü tehlikelere ve kazalara karşı da önlemler alınabilir. Özellikle de çalışan kişilerin daha fazla kontrol altında tutulması ve neticesinde de her türlü kazaya karşı da önlemlerin alınması gerekmektedir. 

Çalışma ortamı gözetiminde iş güvenliği uzmanlarının sorumlulukları genel anlamda şunlardan oluşmaktadır:

• Çalışma ortamı gözetiminin yapılması,
• İşyeri kapsamınca yangın, patlama ve kazaların önlenmesi için mevzuat kapsamındaki çalışmaların takibinin yapılması,
• İşyeri periyodik bakımı, ölçümleri ve kontrollerinin yapılması

İş sağlığı ve güvenliği kapsamınca işyeri hekimlerinin de çeşitli sorumluluklarından bahsetmek mümkündür. Buna göre;

• İşyerindeki sağlık risklerinin tanımlanması,
• Güvenlik ve sağlık önlemleri için önerilerde bulunulması,
• Tehlike kaynaklarının yok edilmesi amacıyla önlemlerin alınması,
• Risk kontrolü için tüm çalışanlara bilgiler verilmesi

Her türlü mesleki hastalıkların ve kazaların önlenmesi amacıyla işyerlerine uygulanması gereken çalışma ortamı gözetimi işyeri hekimi ve iş sağlığı güvenlik uzmanları tarafından da kontrol edilmesi gerekmektedir. Profesyonel biçimde bu gibi işlemlerin yapılmasıyla birlikte oluşabilecek her türlü kazalar en aza indirgenir ve güvenlik önlemleri de maksimum biçimde uygulanmaya başlanır. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarıyla birlikte işyeri yetkililerinin de yine bu noktada sorumlulukları almasıyla birlikte çalışma ortamı gözetimi en iyi biçimde gerçekleştirilebilir.

İşletmelerin iş güvenliği çalışmalarının kalbinde yer alan İSG kurulları periyodik şekilde toplanarak belirli gündem maddelerini görüşmektedir. Aile ve Çalışma Bakanlığının işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulları çalışma rehberi de yapılacak toplantılar için yol gösterici olmaktadır. Kurulun yılbaşında toplandığı zaman ile yıl içindeki toplantılardaki gündem maddeleri arasında farklılıklar olabilir.

Temel görevlerini yılın ilk toplantısında yerine getirecek şekilde bir gündemle toplanması gerekir. Ana hatlarıyla oturtulan sistem sonrasında yıl içinde ekstrem durumlarda da strateji değişiklikleri yapılabilmektedir. İlgili çalışma rehberinde de yer aldığı üzere İSG kurul toplantısı gündem maddeleri arasında yer alabilecek çalışmalar işyerinin kendine özgü İSG tedbirlerini planlamak, çalışanların İSG ile ilgili rehberliğini yürütmek, işyerinde İSG önlemlerine rağmen vuku bulan talihsiz olayları analiz etmek ve alınan kararları işyeri sahibine bildirmek gibi şeyler yer almaktadır.

İSG kurul toplantısının ne zaman yapılacağı ile ilgili planlama da sene başında belirlenmeli ve adımlar ona göre atılmalıdır. Çalışma planını yürütmek işyerinin güvenlik tedbirlerinin daha etkin şekilde alınmasını sağlayacaktır. İSG uzmanı koordinesinde yürütülecek olan çalışmalar, kurul toplantısında da belirlenerek resmi bir hüviyet kazandırılmaktadır.

İSG Kurul Toplantısı Gündem Maddeleri Örneği

Tüm işyerlerinin ve işyeri sahiplerinin İSG kurul toplantısı gündem maddeleri oluşturma konusunda örnek arayışında olması gerekir. Deneyimli bir iş güvenliği uzmanı daha önceden gündem maddelerini oluşturarak kurulun etkin şekilde çalışmasına katkı sağlar. Ancak hem işyeri sahiplerine hem de kurul üyeleri yol göstermesi açısından sizlerle bir İSG kurul toplantısı gündem maddeleri örneği  paylaşalım:

• İşyeri İSG iç yönerge taslağının hazırlanması
• Çalışanlara İSG kültürünün benimsetilmesi
• Gerçekleşen iş kazasının analizinin yapılması
• Yaşanan meslek hastalığının değerlendirilmesi
• Ramak kala olayının incelenmesi
• Genel İSG tedbirlerinin belirlenmesi
• İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin planlanması
• Yapılacak bakım ve onarımda alınacak İSG tedbirlerinin belirlenmesi
• Acil durumlar için alınan önlemlerin yerinde incelenmesi
• İSG yıllık raporunun hazırlanması
• Çalışmaktan kaçınma talebinin değerlendirilmesi

Yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi kurul işyerinin genel İSG çalışmalarının koordine haline yürütülmesi adına karar alabilen bir mercidir. Bu kararların işyeri sahibine yazılı olarak bildirilmesi veya direkt olarak toplantıda alınan kararın altına işyeri sahibinin imza atması, artık yükümlülüğün onda olduğunu gösterir. Bu yüzden kurul üyelerinin yapılacak çalışmaları kararlaştırması misyonu varsa işyeri sahibinin de hem kurulun hem de İSG uzmanının bildirdiği önlemleri alma sorumluluğu vardır. Bildirim yapıldığı sürece kanun önünde işyeri sahibi sorumlu olmaktadır.

İSG Kurul Toplantısında Öncelikli Olarak Hangi Gündem Maddeleri Görüşülmeli?

İSG kurulu ilk toplantısında yapılacak çalışmaların ana hattını çizer. Ancak olmamasını dilediğimiz halde yaşanacak iş kazalarında da olağanüstü şekilde toplanmasına ihtiyaç duyulur. İş kazasının neden olduğu, ihmallerin tespiti ve tekrar yaşanmaması için alınacak tedbirleri görüşmek üzere toplanmalıdır.

Ayrıca çalışanların herhangi biri meslek hastalığı yaşaması durumunda da işyeri İSG Kurulu toplanmalıdır. Meslek hastalığına neden olan çalışan davranışı veya İSG tedbirlerindeki bir eksiklik gibi durumların değerlendirilmesi gerekir. Meslek hastalığının tekrar yaşanmaması ve çalışanların sağlığının korunması için alınacak acil önlemlerin de görüşülmesi gerekir.

İSG Kurulunda öncelikli olarak görüşülmesi gereken bir diğer konu da çalışmaktan kaçınma hakkı talebini ileten çalışanların olduğu durumdur. Yeterli seviyede önlem alınmadığını düşünen işçilerin belirli bir ortamda çalışmaktan kaçınması durumunda İSG Kurulu acil olarak toplanmalı ve talebi değerlendirmelidir. Değerlendirme sonrasında ise kaçınma talebine neden olan şartların iyileştirilmesi için çalışmalarını sürdürmelidir.

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek birçok paydaşın koordineli paylaşımıyla mümkün olmaktadır. Başta İSG uzmanları olmak üzere OSGB firması, işyeri temsilcisi ve çalışanlar ile işyeri hekimi bütün bu hizmetlerin yürütülmesi için elini taşın altına koyması gereken paydaşlardır. Bütün bu çalışmaların yanı sıra belirli şartları taşıyan işyerlerinde kurulması gereken iş güvenliği kurullarının oluşturulmasına dair örnekler de önemlidir.

İlk olarak hangi işyerlerinde kurul oluşturulması gerektiği konusu önemlidir. 50 fazla çalışanı olan tüm işletmelerin kesin bir suretle İSG Kurulu oluşturması gerekir. Bu sayıdan daha az çalışan var ise zorunluluk yoktur. Aslında İSG Kurulu, bir nevi kalabalık işletmelerdeki İSG hizmetlerini koordine etmektedir. İSG uzmanına yardımcı olacak şekilde iş ve işlemleri yüklenerek bir anlamda işletmenin İSG yükünü kaldırmasına yardımcı olmaktadır.

İSG kurulu oluşturmada bulunması gereken üyelerin kimler olduğu konusunda mevzuata bakılmalıdır. İşyeri sahibinin İSG uzmanının ve OSGB firmasının da rehberliği ile kurulu oluşturması gerekir. İSG kurul üyeleri işletme sahibinin kendisi ya da temsilcisi, İSG uzmanı, işyeri hekimi, insan kaynakları departmanından bir üye ve çalışan temsilcisi şeklinde asil olarak kurulur. İşyerinde ustabaşı veya formen görevinden biri bulunuyorsa onun da kurula katılması gerekir. Sivil savunma uzmanı bulunan işletmelerin de kurul üyesi olarak bu uzmanlık alanına yer vermesi gereklidir.

İSG Kurulu Toplantı Duyurusu

İSG kurulu toplantısından önce üyelere bir duyuru tebliğ edilir. Toplantının günü, saati ve yeri bildirilerek belirtilen zamanda üyelerin hazır olması istenir. Toplantıya katılacak olan kişilere toplantının gündem maddeleri de bildirilerek hazırlıklı olmaları istenir. Bu duyuru tebliğ mahiyetinde olup ismi geçen kişilere imzalatılır. Böylece duyuruyu tebellüğ eden her üye bundan haberdar olduğunu da belirtmiş olmaktadır.

Toplantının gündem maddeleri üyelerin bazılarını özel olarak ilgilendirebileceği gibi genel iş ve işlemler ile ilgili de olabilir. Klasik gündem maddelerinin dışında olağanüstü alınan bir toplantı kararı ise ilgili maddelere de ekleme yapılabilir. Toplantı sırasında gündem dışı söz almak isteyen üyelerin talepleri doğrultusunda tutanağa kayıt edilerek resmiyet altına alınabilir.

İSG kurulunun toplanması genel iş ve işleyişi engellemeyecek şekilde ayarlanmalıdır. Çok sık toplantı yapmanın faydası olmayacağı gibi gerektiğinden az toplanmak da alınacak tedbirler açısından risk doğurabilir. Bu konuda az tehlikeli sınıftaki işyerlerindeki toplanma sıklığı ile tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerindeki İSG kurullarının toplanma sıklığı elbette aynı şekilde olmayacaktır. Çalışan sayısının çok olduğu yerlerde oluşturulan kurula düşen görev daha çok olduğu için periyodik toplanma zamanlarına ek olarak da toplantı çağrısı yapılabilir.

İSG Kurul Toplantı Tutanağı

İSG kurulu toplantısı yapıldığı zaman işyeri sahibi kurul başkanı olarak görev yapar. İSG uzmanı da toplantının sekreterlik faaliyetini yürütür. Toplantıda alınan kararların tutanak altına alınması ve resmileştirilmesi çok önemlidir çünkü İSG Kurulu kurulmasının yasal dayanağı vardır ve yasalara göre kurulun üstleneceği görevlerin ve ne şekilde işleyeceğinin ayrıntıları belirtilmiştir.

Tutulan tutanakta kurulun aldığı kararların hepsi eksiksiz yazılmalıdır. Bu tutanak işletme sahibinin İSG ile ilgili yapacağı faaliyetlerin de bir öneri sayfasıdır. İşletme sahibi alınan kararlara uymakla yükümlüdür çünkü yapılması istenenler işletmedeki eksiklikler ile ilgili olabilir. Yaşanan iş kazasının tekrarlamamasını sağlamak amacıyla veya meslek hastalığı riskini asgariye indirme amacıyla karar alınabilir. Bu hem yasal olarak hem de sorumluluk anlamında işyeri sahibinin yükümlülükleri arasındadır. Hiçbir işletme sahibi kendi işyerinin güvenliğini ve çalışanlarının sağlığını tehlikeye atacak durumlarla karşılaşmak istemez. Bunun için de gerekli önlemleri almak zorundadır.

İSG kurul toplantısı gündem maddelerinin oluşturulması başta İSG uzmanları olmak üzere kurula katılacak her üyenin merak ettiği konulardandır. Genelde daha önce belirlenen gündem maddeleri, toplantı anında talep eden üyenin fikrine göre yeni maddeler eklenmek suretiyle de oluşturulabilir. Zaten toplantıların amacı paydaşların görüşünü almak ve belirlenen gündem maddelerini görüşmek olduğu için bu tamamen doğal bir süreç olarak değerlendirilir.

İş sağlığı ve güvenliği işyeri kurullarında her yılbaşında görüşülen konular, temel İSG hizmetlerini yürütmek amacı taşır. Taslak hazırlanması ve alınacak tedbirlerin belirlenmesi gibi ana mevzular dışında özel amaçlı maddeler de eklenebilir. Bu tamamen işyerinin işletme faaliyet süreci ile ilgili olarak ortaya çıkan durumlarla ilişkilidir. İşyerinin niteliğine ve çalışma şekline uygun bir İSG planı oluşturulması ve tüm çalışanların İSG kültürü ile bu plan dahilinde çalışmasının sağlanması temel konular olmaktadır.

İlk toplantı dahil olmak üzere yıl içinde yapılacak tüm toplantıların zamanı ve amacı önceden planlandığı takdirde sistemli şekilde ilerlemek mümkün olur. Başta işveren olmak üzere planın sağlıklı şekilde yürütülmesi tüm kurul üyelerinin sorumluluğu olmalıdır. Başarıya ulaşmak, iş kazalarını önlemek, meslek hastalıklarının tedbirini almak İSG kurullarının ana hedefidir.

İSG Kurul Toplantısı Gündemine Hangi Konuları Alır?

İşverenlerin İSG kurul toplantısında görüşülmesi gereken konuların hiçbirini atlamadan görüşülmesini sağlamakla mükelleftir. İşyerinin güvenliği ve çalışanların sağlığını ilgilendiren tüm konuları kurulun gündeminde olmalıdır. Gündem maddelerinin önceden hazırlanarak kurul üyelerine duyurulması önemlidir. Kurul toplantısından önce ön hazırlık yapmak isteyen üyelerin ve üyelerin temsil ettiği çalışanların görüşleri alınabilir ve gündeme eklenebilir.

Kurulda görüşülen konular arasında temel maddelerin yanı sıra işyerinin dinamiğine göre farklı maddeler de eklenebilir. İşyerinin iş sağlığı ve güvenliği plan taslağının oluşturulması, çalışanların iş güvenliği tedbirlerini benimsemesi, istenmeyen iş kazalarının nedenlerinin araştırılması, meslek hastalığı vakalarında durum analizi yapılması, olaya ramak kala durumlarında gerekli incelemenin yapılması ve kazaya dönüşmesini önleyecek tedbirlerin belirlenmesi, çalışanların alacağı eğitimlerin planlanması ve yıllık olarak hazırlanan iş güvenliği raporlarının oluşturulması İSG kurulunda görüşülecek gündem maddelerine örnektir.

İş sağlığı ve güvenliğinin sağlıklı şekilde özellikle 50’den fazla çalışanı olan işyerlerinde uygulanmasının anahtarı kurullardadır. Elbette faaliyetlerin işlevsel hale gelmesini sağlayan iş güvenliği uzmanları olmaktadır ancak yapılan ve yapılacak çalışmalardan tüm çalışanların ve işverenin haberdar olmasının yolu da kurullarda alınan kararların duyurulmasıdır. Bu kurullar sayesinde varsa çalışanların gördüğü İSG ihmalleri ve eksikleri de öğrenilmiş olmaktadır.

İSG Kurul Toplantısında Hangi Acil Durumlarla İlgili Gündem Oluşturulur?

Kurullar elbette periyodik görevleri yerine getirme amacıyla toplanır ancak bazı acil durumlar nedeniyle acil önlem almak için de toplanması gerekir. Genel çalışmalara ek olarak yapılacak toplantılarda riskli durumların önüne geçmek amaçlanır. Bu durumlara örnek olarak ramak kala olayları, meslek hastalıkları ve iş kazaları verilebilir.

İş kazası bu acil durumlar içinde çok hızlı şekilde reaksiyon gösterilmesi gereken konuların başında gelir. Yaşanan bir talihsizlikte yaralanma veya can kaybı durumunda İSG kurulu bu durumu acil olarak değerlendirmelidir. Aynı kazanın tekrar yaşanmaması adına alınacak önlemler hakkında tüm paydaşlar görüş belirtir.

Meslek hastalıklarına karşı alınacak önlemlerin de kurulda görüşülmesi önemlidir. Özellikle çalışanlardan birinin bu hastalığa yakalanması durumunda sebeplerin araştırılması ve olumsuz sonuca yol açan nedenlerin önlenmesi önem arz eder.

Bazen çalışanlar gerekli iş güvenliği tedbirlerinin alınmadığını öne sürerek çalışmaktan kaçınma haklarını kullanmak isteyebilir. Böyle durumlarda kurul yine acil gündemle toplanarak hangi tedbirler konusunda anlaşmazlık olduğunu görüşür. Bu durumun ortadan kalkması ve işçilerin sağlıklı şekilde faaliyete devam etmesi için gerekli adımlar atılır. Buradaki iki temel amaç işçilerin sağlığını korumak ve işyerinin güvenliğini sağlamaktır.